Poznań Fara - barok, który mówi szeptem

Są miejsca, do których nie wchodzi się tylko po to, by „coś zobaczyć”. Wchodzi się ciszej, wolniej, jakby z naturalnym odruchem wyciszenia. Fara poznańska - dawny kościół jezuitów, dziś Bazylika kolegiacka Matki Bożej Nieustającej Pomocy i św. Marii Magdaleny - należy właśnie do takich przestrzeni.

Fara poznańska

Z zewnątrz dość surowa, niemal niepozorna. Fasada nie zdradza tego, co czeka w środku. Dopiero po przekroczeniu progu barok zaczyna mówić pełnym głosem - choć paradoksalnie robi to bez krzyku. Jest tu światło, ruch i bogactwo form, ale wszystko podporządkowane harmonii. Ołtarze, stiuki, freski - nie rywalizują ze sobą, lecz współistnieją, jak dobrze zestrojona orkiestra.

Najbardziej uderza iluzja. Barokowa gra pozorów sprawia, że granice między architekturą a malarstwem zacierają się. Kolumny zdają się wyższe, kopuły głębsze, a przestrzeń - większa niż w rzeczywistości. To nie jest oszustwo dla samego efektu. To zaproszenie do spojrzenia poza to, co oczywiste. Do zawieszenia na chwilę racjonalnego dystansu.

Fara ma też swoją drugą twarz - akustyczną. Gdy rozbrzmiewają tu organy, dźwięk nie odbija się nerwowo od ścian, lecz krąży, miękko opada i powoli gaśnie. Nawet cisza wydaje się tu inna - gęstsza, bardziej obecna. Nieprzypadkowo odbywają się tu koncerty muzyki dawnej. To miejsce zostało zaprojektowane nie tylko do oglądania, ale i do słuchania.

Spacerując po wnętrzu, łatwo zapomnieć, że jesteśmy w samym centrum miasta.  W Farze czas zdaje się płynąć inaczej. Może wolniej, a może po prostu głębiej.

Fara poznańska nie narzuca interpretacji. Nie domaga się zachwytu. Pozwala na własny rytm - krótkie zatrzymanie albo dłuższą obecność. I chyba właśnie dlatego zostaje w pamięci. Nie jako „zabytek do odhaczenia”, lecz jako doświadczenie.

Fara poznańska - krótka historia miejsca

Historia Fary poznańskiej sięga połowy XVII wieku i jest ściśle związana z zakonem jezuitów, którzy przybyli do Poznania w 1571 roku. Początkowo ich świątynia była skromna i nie spełniała ambicji szybko rozwijającego się kolegium jezuickiego. Decyzja o budowie nowego, reprezentacyjnego kościoła zapadła w czasach kontrreformacji, gdy architektura sakralna miała nie tylko służyć liturgii, ale też oddziaływać na emocje i wyobraźnię wiernych.

Budowę obecnej świątyni rozpoczęto w 1651 roku według projektu włoskiego architekta Bartłomieja Nataniela Wąsowskiego. Prace trwały kilkadziesiąt lat i zakończyły się na początku XVIII wieku. Kościół został poświęcony w 1701 roku, choć prace wykończeniowe kontynuowano jeszcze przez pewien czas. Od początku był to jeden z najokazalszych przykładów baroku w Rzeczypospolitej.

Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku świątynia zmieniła swój status. W 1780 roku została podniesiona do rangi kolegiaty, stając się jednym z najważniejszych kościołów Poznania. W XIX wieku, w okresie zaborów, Fara pełniła istotną rolę religijną i społeczną, będąc miejscem nabożeństw patriotycznych oraz wydarzeń ważnych dla lokalnej społeczności.

Podczas II wojny światowej kościół nie został poważnie zniszczony, co wyróżnia go na tle wielu innych zabytków miasta. Największym zagrożeniem okazał się dopiero pożar w 1945 roku, który uszkodził wnętrze świątyni. Odbudowa i konserwacja trwały wiele lat, a kolejne prace restauratorskie prowadzono także w drugiej połowie XX wieku.

W 2010 roku świątynia otrzymała tytuł bazyliki mniejszej, co podkreśliło jej znaczenie historyczne i kulturowe. Dziś Fara poznańska pozostaje nie tylko jednym z najcenniejszych zabytków baroku w Polsce, ale też żywym miejscem kultu, koncertów organowych i spotkań z historią miasta.

Przypisy:

Fara poznańska – spektakularne wnętrze i barok bez kompromisów